Shaping the future of animal health
Polska

Zwalczanie much na zwierzętach

Zwalczanie much bezpośrednio na zwierzętach to ważny element profilaktyki.

W Polsce jeszcze nie wszyscy hodowcy zdają sobie w pełni sprawę z konieczności zwalczania much nie tylko w pomieszczeniach gospodarskich, ale i bezpośrednio na zwierzętach. Stosując okresowe zabiegi odmuszania zwierząt  można uniknąć czasem poważnych strat w produkcji.

Muchy należą do rzędu muchówek i rodziny muchowatych. Są jedną z najbardziej licznych i zróżnicowanych grup owadów. Z blisko 150 tysiącami opisanych gatunków muchówek w ramach jednego rzędu prezentują olbrzymią różnorodność pod względem wyglądu i trybu życia.

Muchy od zawsze stanowią problem dla ludzkości. Pojawiają się wszędzie tam gdzie bytuje człowiek (gatunki kosmopolityczne), a jedynie racjonalne, całościowe podejście do problemu pozwala na uzyskanie zadawalających rezultatów w ich ograniczaniu.

Pospolita mucha domowa jest szkodnikiem występującym na całym świecie. Rozrodczość jej jest olbrzymia, jedna para much może spłodzić rocznie biliony potomstwa.

  • Wciągu jednej minuty na całym świecie wylęgają się miliardy nowych osobników.                    
  • 1 kg obornika lub pomiotu może zawierać  5 000 larw.
  • 1 tona obornika lub pomiotu może zawierać 5 000 000 larw.
  • W 7 dni po złożeniu jaj wylęgają się dorosłe osobniki.
  • Cykl rozwojowy muchy trwa 5-7 dni, oznacza to w ciągu 1 roku 30 cykli rozwojowych.

W krajach europejskich muchy są odpowiedzialne za poważne straty ekonomiczne (stada mleczne jak również stada mięsne) poprzez:

  • Ciągłe dręczenie - zmniejszenie przyjmowane pokarmu, ogólne niepokojenie. W konsekwencji wymierne straty ekonomiczne.
  • Przenoszenie chorób zwierząt takich jak zapalenie wymion, zapalenie rogówki, choroba niebieskiego języka (pryszczyca rzekoma).
  • Przenoszenie chorób ludzi takich jak salmoneloza, bruceloza, gruźlica.
  • Gwałtowne reakcje alergiczne z nagłymi upadkami zwierząt włącznie spowodowane przez masowe ukąszenia meszek.

 

Najważniejszymi gatunkami much atakującymi bydło w Europie są:

Musca autumnalis - wektor przenoszący Moraxella bovis, odpowiedzialna za letnie zapalenie spojówki charakteryzujące się  podrażnieniem oczu, łzawienie, światłowstrętem, zmętnienie rogówki prowadzącym nawet do utraty wzroku.

Do objawów miejscowych dołączają się objawy ogólne takie jak  utrata apetytu, spadek produkcji mleka,  miejscowe lub ogólne leczenie antybiotykami.

Haematobia irritans i Stomoxis calcitrans (“Mucha stajenna”) - wektor przenoszący bakterie wywołujące Letnie zapalenie wymion (Corynebacterium pyogenes, Streptococcus dysgalactiae). Jest to szczególnie trudna do leczenia forma zapalenia wymienia, występująca często u jałówek. Często zakażona ćwiartka jest na stałe wyłączona z produkcji.

Różne badania prowadzone w Europie udowadniają, że zaburzenie parametrów produkcyjnych spowodowane jest pobudzeniem wywołanym przez muchy.

 

Produkcja mleka:

Bruce & Decker (1951): redukcja 10-20% produkcji mleka i redukcja 7% zawartości tłuszczu w mleku spowodowana jest obecnością Stomoxis calcitrans.

Grannet & Hansens (1958): redukcja dziennej produkcji mleka powyżej 16kg/krowę  spowodowana była silnymi atakami Haematobia irritans

Produkcja mięsa:

Bruce & al. (1977): Straty o 90-200g w dziennym przyroście masy ciała spowodowane były silnymi atakami Stomoxis calcitrans (mierzone na 100 dni).

 

Przykłady te pokazują, jak duże straty w produkcji może wywołać niekontrolowana inwazja much na zwierzęta, mająca miejsce najczęściej od maja nawet do października.

Na polskim rynku jest dostępnych kilka zaledwie preparatów do zwalczania much na zwierzętach. Nie wszystkie mają zerową karencję na mleko co trzeba brać zawsze pod uwagę przy wyborze leku.

 

Właściwe postępowanie przy zwalczaniu much :

  • Zabieg odmuszania należy przeprowadzić u wszystkich zwierząt w stadzie, najlepiej po wieczornym udoju i powtarzać, zależnie od potrzeb, co 7 – 11 tygodni przez cały okres letni.
  • Warunkiem przedłużonego działania preparatu jest jego dotarcie do skóry zwierzęcia i wniknięcie do tłuszczu tkani podskórnej. Dlatego ważne jest, aby preparat precyzyjnie nanosić bezpośrednio na skórę wzdłuż linii grzbietowej, a nie na sierść, tak, aby płyn nie ściekał po sierści.
  • Nie stosować na otwartym terenie podczas padającego deszczu i upalnej, słonecznej pogody.

 

Optymalny preparat powinien posiadać następujące cechy:

Szybkość i Efektywność:

  • Szybka eliminacja much – działanie natychmiastowe.
  • Silne działanie letalne – całkowita eliminacja owadów
  • Działanie odstraszające owady, które są w pobliżu zwierzęcia.

Bezpieczeństwo:

  • Nietoksyczny, niemutagenny, niekancerogenny , brak reakcji ocznych i skórnych
  • Może być bezpiecznie używany u krów mlecznych – brak karencji na mleko.

Zawierać skuteczną substancję czynną i odpowiednio wysokie jej stężenie:

  • np. 4% permetryna

Przedłużone działanie:

  • Nie spłukiwany przez deszcz
  • Stabilny w obecności światłą słonecznego
  • Minimalna ochrona 7 tygodni

Udogodnienia takie jak:

  • Odpowiednia ilość do leczenia: łatwiejsza utylizacja i lepsza dystrybucja na zwierzęciu
  • Niebieski kolor: identyfikacja leczonych zwierząt

 

Cykl rozwojowy muchy

Cykl rozwojowy muchy.