Virbac Poland

Atopowe zapalenie skóry oczami specjalisty

Ocena 5 (6 Głosów)

Kiedy współpraca jest kluczem do sukcesu terapeutycznego

Twój pies notorycznie się drapie? Cierpi na przewlekłe zapalenie kanałów słuchowych? Sezonowo wylizuje przestrzenie międzypalcowe? Może cierpi na atopowe zapalenie skóry.

Choroby przebiegające z uporczywym świądem z całą pewnością są najpowszechniejszymi przyczynami konsultacji wśród pacjentów dermatologicznych. 
Świąd u psa może być wywołany między innymi przez choroby pasożytnicze, bakteryjne, grzybicze, behawioralne oraz alergiczne – tak jak atopowe zapalenie skóry.

Co to jest atopowe zapalenie skóry (AZS)?

Atopowe zapalenie skóry u psów (inaczej atopia, choroba atopowa) jest  definiowane jako przewlekła,  alergiczna, zapalno-świądowa choroba skóry uwarunkowana genetycznie, w której dochodzi do reakcji nadwrażliwości w stosunku do antygenów (alergenów) środowiskowych i/lub pokarmowych.

Czy są rasy ściśle predysponowane do atopii?

W związku z dziedzicznym charakterem, rasy najbardziej narażone na zachorowanie to:

  • retrievery (Labrador Retriever, Golden Retriever),
  • terriery – zwłaszcza West Higland White Terrier,
  • bokser,
  • basset,
  • buldogi,
  • owczarek niemiecki,
  • setery,
  • sznaucery,
  • Bobtail,
  • Lhasa Apso,
  • Cocker Spaniel,
  • ​​​​​​​Shar-Pei.
Kiedy pojawiają się pierwsze objawy ?

Aby doszło do wystąpienia reakcji nadwrażliwości u psa na dane alergeny środowiskowe i/lub pokarmowe zwierzę musi przejść fazę uczulania, która najczęściej ma miejsce w wieku szczenięcym. Dlatego najczęściej spotykamy się z tą jednostką chorobową w wieku 1-3 lat.  Czasami  jednak zdarzają się odstępstwa od reguły i chorują psy poniżej roku lub powyżej 6 lat.

Jakie symptomy możemy zaobserwować u naszego pupila?

Początkowo podczas ostrej fazy atopii pojawiają się rumień i uporczywy świąd (żucie, drapanie, ocieranie, wygryzanie, nadmierne wylizywanie) powodując niejednolite lub nieregularne zaczerwienienie, obrzęk skóry oraz utratę włosów. W następstwie  uszkodzenia naskórka najczęściej dochodzi do wtórnych infekcji bakteryjnych i grzybiczych, które potęgują swędzenie.
Nieleczona lub źle leczona ostra faza atopii przechodzi w proces przewlekły.
Skóra w tym miejscu jest szorstka, pogrubiona,  (zlichenizowana), ciemniejsza i często bezwłosa. Obserwujemy również tłusty łojotok i przykry zapach, który jest efektem wtórnych infekcji.

Co to jest mapa atopika?

W przebiegu AZS mamy do czynienia z typową lokalizacją zmian. Najczęściej obserwujemy wykwity skórne w okolicy:

  • twarzowej głowy (oczy, wargi, broda),
  • małżowin usznych,
  • pach, pachwin,
  • kończyn (stawy skokowe, nadgarstki, przestrzenie międzypalcowe,
  • odbytu.
Jaka jest zależność pomiędzy alergenami środowiskowymi a sezonowością AZS?

Symptomy atopowego zapalenia skóry mogą występować równie silnie przez cały rok lub zmieniać się okresowo. Najczęściej jednak mają charakter sezonowy. Dzieje się tak, ponieważ pies  jest bardziej narażony na kontakt z alergenami środowiskowymi w określonych porach roku. Wiosną budzi się do życia natura i  pojawiają  się pyłki kwiatów, krzewów, drzew np. dębu, topoli czy wierzby. Latem  głównym alergenem są trawy. Jesienią, ze względu na zwiększoną wilgoć, może dojść do reakcji nadwrażliwości na antygeny pleśni i grzybów. Zimą spędzamy więcej czasu w domu, więc winowajcami będą roztocza kurzu domowego czy roztocza magazynowe.
Należy pamiętać, że niestety często występuje uczulenie na mieszankę różnych alergenów. Rzadko spotyka się reakcja nadwrażliwości tylko na pojedynczą grupę.
W przypadku atopowego zapalenia skóry wywołanego przez alergeny pokarmowe, objawy nie zależą od pory roku. 

Jak wygląda terapia AZS?

Idealnym rozwiązaniem jest ograniczenie narażenia zwierzęcia na uczulające go alergeny – tak jak w  przypadku  reakcji na roztocza kurzu domowego – częste wietrzenie i sprzątanie pomieszczeń.  Niestety, ograniczenie działań wyłącznie do eliminacji i unikania alergenów często nie wystarcza.
U psów atopowych występuje zaburzone funkcjonowanie bariery ochronnej skóry. Skóra pozbawiona naturalnej bariery ochronnej traci nadmiernie wodę, staje się sucha, delikatna, wrażliwa. Terapia AZS musi być zatem skierowana z jednej strony na opanowanie toczących się procesów zapalnych, a z drugiej strony na wzmocnienie kondycji skóry poprzez odbudowanie jej bariery ochronnej.


Leczenie może być  celowane (odczulanie po wykonaniu testów alergicznych)  i objawowe. 
Terapia objawowa obejmuje leczenie ogólne i zwykle niedoceniane leczenie miejscowe.


Terapia objawowa ogólna polega na podawaniu: leków przeciwświądowych (glikokortykosterydy, cyklosporyna, oklacytynib, przeciwciała monoklonalne), stałej suplementacji  kwasów omega 3, które  uszczelniają naskórek czworonoga i silnie nawilżają skórę, co zmniejsza objawy atopowego zapalenia skóry.
Przy ograniczonym obszarze zmian wykorzystuje się terapię miejscową w postaci aerozolu lub sprayu o działaniu łagodzącym świąd. Dobrze dobrana szamponoterapia  ogranicza kontakt z alergenami, nawilża i odkaża  skórę.  Ze względu na to, że ślina pcheł działa bardzo alergizująco na atopików, konieczna jest stała  profilaktyka przeciwpasożytnicza
Niezwykle istotne w leczeniu AZS jest wdrożenie tzw. terapii proaktywnej, czyli miejscowej terapii z użyciem leków przeciwświądowych i nawilżających skórę, w okresach pomiędzy zaostrzeniami choroby. Terapia proaktywna pozwala z jednej strony na redukcję częstości występowania zaostrzeń, a z drugiej strony na zmniejszenie uciążliwości objawów zapalenia skóry w momencie ich wystąpienia.

Czy da się wyleczyć psa z atopowego zapalenia skóry?

Niestety, choroba ta towarzyszy zwierzakowi przez całe życie. Faza ostra i przewlekła przeplatają się wzajemnie i pacjent, niczym bumerang, wraca do gabinetu weterynaryjnego. Edukacja właściciela  o istocie choroby jest niezmiernie ważna. Pies z atopią może żyć w komforcie, jeśli tylko będzie pod kontrolą lekarską.

Dlaczego współpraca jest kluczem do sukcesu terapeutycznego?

W gabinecie weterynaryjnym mamy 3 podstawowe postacie. 

  • Pacjent- pies, który nie jest w stanie odpowiedzieć na nurtujące  nas pytania.
  • Opiekun, który obserwuje pacjenta i ma niezbędne informacje o jego życiu.
  • Lekarz weterynarii, który na podstawie swojej wiedzy, zebranego wywiadu i badania pacjenta – może postawić diagnozę i dobrać  „szyte na miarę” leczenie.

 

Jeśli podczas wizyty, jako lekarz podejrzewam atopowe zapalenie skóry, to drobiazgowy wywiad z właścicielem zwierzęcia jest kluczowym elementem. Każda informacja, jaką dostarcza mi właściciel jest niezmiernie ważna. 
Przed konsultacją opiekun powinien odpowiednio się przygotować i posiadać wiedzę o dotychczasowym leczeniu, efektach stosowanych wcześniej terapii, stosowanej profilaktyce przeciwpchelnej, wykonywanych kąpielach, stosowanej karmie, codziennym środowisku,  a przede wszystkim szczegółowe informacje o manifestujących się objawach u pupila. 
Dodatkowo czas reakcji właściciela  ma znaczenie. Dzięki  obserwacji i szybkiej wizycie można ograniczyć pojawienie się wtórnych infekcji bateryjnych i grzybiczych, które potęgują świąd.

Lekarz weterynarii, który zebrał żmudny wywiad i wykonał szczegółowe badania, dobiera najlepszy dla pacjenta indywidualny plan terapeutyczny uwzględniający także charakter zwierzaka i możliwości opiekuna.

W związku z tym, że nie ma uniwersalnego schematu terapeutycznego dla każdego pacjenta z atopią, głównym wiążącym elementem powinna być dobra współpraca właściciela zwierzęcia z lekarzem weterynarii, polegająca na wykonywaniu w pełni wszystkich zaleceń lekarza prowadzącego i codziennej, dokładnej obserwacji pupila. Zaangażowanie i współpraca w tym wypadku to klucz do osiągnięcia sukcesu terapeutycznego.

1. Rumień kanałów słuchowych u West Highland White Terriera.

rumienkanalowsluchowych.jpg

2. Rumień skóry brzucha.

rumienskorybrzucha.jpg

3. Wytwórcze zapalenie kanałów słuchowych wtórnie do przewlekłego świądu w przebiegu atopowego zapalenia skóry u buldoga francuskiego.

wytworczezapkanalowsluchowych.jpg

4. Wyłysienie, hiperpigementacja pozapalna w trakcie przewlekłej fazy atopii.

hiperpigmentacjapozapalna.jpg

5. Łojotok suchy po przebytym ropnym zapaleniu skóry wtórnym do atopii.

łojotoksuchy.jpg

O Autorze

lek.wet. Justyna Grochowiecka

https://www.facebook.com/dermavetgirl

Oceń treść: 5 4 3 2 1

Atopowe zapalenie skóry oczami specjalisty

Allerderm spot-on

Dowiedz się więcej

Dermatology Support (Dermatozy, utrata włosa)

Dowiedz się więcej

Hypoallergy (Nietolerancja pokarmowa, z hydrolizowanym białkiem łososia)

Dowiedz się więcej